انرژي توزيع نشده بخش توزيع:

نمودار (27) نرخ خاموشي ناشي از حواث و نواقص بخش توزيع در سال هاي مختلف را نشان مي دهد.با مقايسه نرخ انرژي هاي توزيع نشده از سال 1374 تا 1382 مي توان بهبود عملكرد بخش توزيع و كيفيت انرژي رساني به مشتركان و كاهش ضررهاي مالي صنعت برق در اين زمينه را ملاحظه نمود.نمودار نشانگر آن است كه نرخ انرژي هاي توزيع نشده بخش توزيع از 7/3 در هزار در سال 74 13 به 16/1 در هزار در سال 1382كاهش يافته است. به عبارتي از هر هزار واحد انرژي مورد نياز مشتركان فقط 3/2 در هزار آن تامين نشده است. كه اين امر نشان دهنده كاهش خاموشي هاي مشتركان برق و ارتقاء كيفيت خدمات رساني به آنان است.شاخص كيفي ديگر كه نشان دهنده ميزان استمرار جريان انرژي الكتريكي و ارائه خدمات رساني بهتر به مشتركان مي باشد،كاهش زمان خاموشي مشتركان در روز به دقيقه است كه ميزان آن در بخش توزيع از9/3 دقيقه در روز به ازاء هر مشترك در سال 1377 به 67/1 دقيقه در روز در سال 1382 كاهش يافته است.

در راستاي اهداف انقلاب اسلامي در جهت رفع محروميت از اقشار زحمتكش روستائي و برقراري عدالت اجتماعي و ايجاد زمينه هاي لازم براي توسعه اقتصادي،اجتماعي و سياسي روستاها و جلوگيري از مهاجرت روستا نشينان به شهرها ، در سال 1382 نيز همچون ديگر سال هاي پس از پيروزي انقلاب اسلامي،كار برق رساني به باقيمانده روستا هاي كشور كه اكثرا در نقاط دورافتاده و صعب العبور قرار دارند عليرغم حذف بودجه لازم از منابع عمومي از محل منابع مالي داخلي توانير تامين و با جديت دنبال شد تا انرژي الكتريكي مورد نياز در دسترس شمار بيشتري از ساكنان روستاهاي كشور قرار گيرد.

در طرح برق رساني به روستا ها ، در تمام مدت اجرا ، جمعيت ساكن در روستاها يكي از الويت هاي بسيار مهم بوده است . در سال تعداد 1124 روستاي جديد با جمعيتي معادل 24003 خانوار و صرف هزينه اي بالغ بر 194 ميليارد ريال به جمع روستاهاي برقدار كشور پيوستند و بدين ترتيب تعداد روستا هاي برقدار كشور به 47359 روستا رسيد مطابف نمودار(29) كه از ميان آنها 36995 روستا داراي جمعيتي بيش از 20 خانوار و 10364 روستا داراي جمعيتي كمتر از 20 خانوار بودند بر پايه نتايج سر شماري عمومي مركز آمار ايران كه در سال 1357 به انجام رسيد . تمامي روستاها ي بيش از 20 خانوار كشور از نعمت برق بهره مند شده اند ولي به لحاظ رشد جمعيت روستاهاي كمتر از 20 خانوار در طي سال تعدادي از آنها از رده كمتر از 20 خانوار كسر و به روستاهاي بيش از 20 خانوار اضافه گرديده اند(جدول 37). براي برق رساني به 47359 روستامعادل 216434 كيلومتر شبكه فشار متوسط و ضعيف احداث و 56395 دستگاه ترانسفورماتور با ظرفيت 5830 مگاولت آمپر نصب گرديده است. مقايسه اجمالي ارقام مندرج در جدول (38) با آمارهاي عرضه شده در فصل توزيع جدول(36، 35، 34) نشان مي دهد كه خط هاي فشار متوسط روستائي 9/44 درصد و خط هاي فشار ضعيف روستايي 5/39 درصد و تعداد ترانسفورماتورهاي روستايي 4/19 درصد و ظرفيت ترانسفورماتورهاي روستايي 1/10 درصد از ارقام كل شبكه توزيع كشور را به خود اختصاص داده است. مقايسه روستاهاي برقدار شده قبل و بعد از انقلاب اسلامي را تا پايان سال 1382 نشان مي دهد كه به شرح زير است:

تعداد روستاهاي برق رساني شده در پايان سال 1357 از 4367 روستا با جمعيتي معادل 750057 خانوار به 47359 روستا با جمعيتي معادل 4101582 خانوار در پايان سال 1382 رسيد‏ كه به ترتيب از رشد متوسط ساليانه 10 درصد و 7 درصد برخوردار گرديده به عبارت ديگر تعداد روستاهاي برق رساني شده قبل از انقلاب اسلامي 42992 روستا با جمعيتي معادل 3351525 خانوار افزايش يافته است.

شبكه احداث شده قبل و بعد از انقلاب تا پايان سال 1382 بدين قرار است كه شبكه فشار متوسط از 7283 كيلومتر به 125087 كيلومتر با رشد متوسط ساليانه 12 درصد، شبكه فشار ضعيف از 12309 كيلومتر به 91347 كيلومتر با رشد متوسط ساليانه 3/8 درصد، تعداد ترانسفورماتور از 5230 دستگاه به 56395 دستگاه با رشد متوسط ساليانه 5/10 درصد و ظرفيت ترانسفورماتورها از 480 مگاولت آمپر به 5830 مگاولت آمپر با رشد متوسط ساليانه 10 درصد رسيده است.

باعنايت به مراتب فوق مي توان نتيجه گرفت كه در طي 25 سال بعد از انقلاب اسلامي وزارت نيرو باتلاش همكاران صنعت برق به طور متوسط سالانه 1720 روستا با جمعيتي معادل 134061 خانوار، طول شبكه فشار متوسط 4712 كيلومتر، طول شبكه فشار ضعيف 3162 كيلومتر، تعداد 2047 دستگاه ترانسفورماتور با ظرفيت 214 مگاولت آمپر برق رساني نموده است

رشد مداوم شهرها،جمعيت و مراكز صنعتي و كشاورزي،افزايش روز افزون متقاضيان و مشتركين را به دنبال داشته و شبكه هاي توزيع نيروي برق بعنوان آخرين حلقه از زنجيره تامين برق همگام با ساير بخش ها مي بايد پاسخگوي نيازهاي جامعه در اقصي نقاط كشور اسلامي باشد.در سال 1382 تعداد مشتركين برق در بخش هاي مختلف مصرف با 8/4 درصد رشد به 17977هزار مشترك رسيد (جدول 46) كه در مجموع 114625 ميليون كيلووات ساعت انرژي برق به مصرف رسانيده اند، و اين رشدي معادل1/9 درصد نسبت به سال 1381را نشان مي دهد (جدول 47).

توزيع انرژي برق اساسا در دو سطح فشار متوسط و فشار ضعيف صورت مي گيرد كه در اينجا به بيان آماري اجزاي آن مي پردازيم:

بيشتر شبكه هاي فشار متوسط در ايران از نوع 20 كيلوولتي هستند, اما ولتاژهاي 33و11 كيلوولتي نيز پهنه هاي محدودي از كاربرد را دارند. ولتاژ 33 كيلوولتي را تنها در خوزستان مي توان يافت. ولتاژ 11 كيلوولتي در شهرهاي ديگر هم که اين ولتاژ را از زمان هايقديمت به کار مي برده اند يافت ميشود ولي در اين گونه شهر ها نيز براي طرح هاي توسعه و نوسازي ولتاژ 20 كيلوولتي منظور مي گردد. خط هاي فشار متوسط علاوه بر برق رساني به مشتركان عادي كه از طريق شبكه هاي عمومي فشار ضعيف تغذيه مي شوند رساندن مستقيم برق به مشتركان بزرگتر , مانند كارخانه ها و و موسسه هاي پرمصرف را نيز برعهده دارند. امروزه با توجه به افزايش اهميت انرژي برق در همه شئون زندگي اعم از فعاليت هاي توليدي , اقتصادي, اجتماعي و رفاهي كوشش برآن است كه شبكه هاي فشار متوسط را اگر بشود به صورت حلقوي درآورند تا امكان تداوم برق رساني و به حداقل رساندن خاموشي هاي ناشي بروز اشكال در شبكه هاي فشار متوسط فراهم گردد. در سال 1382 ، تامين برق مطمئن براي مشتركان جديد و بهينه سازي شبكه هاي توزيع موجود خطوط فشار متوسط (هوايي و زميني)همچون سال هاي گذشته ادامه يافت به طوري كه در پايان سال , مجموع آنها به 278253 كيلومتر رسيده است كه نسبت به رقم مشابه سال قبل معادل 9/5 درصد افزايش نشان مي دهد.چنانكه از بررسي جدول (34) برمي آيد در طي سال هاي گذشته گرايش عمده به احداث خط هاي هوايي بوده است.

تامين برق مصرف كنندگان عادي با خط هاي فشار ضعيف انجام مي گيرد اين خط ها آخرين قسمت از شبكه عظيم و گسترده برق رساني را پيش از تحويل انرژي به مصرف كننده تشكيل مي دهند. خط هاي فشار ضعيف رايج در سراسر كشور از رده 220/380 ولتي هستند. طول خط هاي فشار ضعيف نيز در سال 1382 ، مشابه با افزايش ظرفيت مجموعه صنعت برق ، از 7/3 درصد رشد برخوردار گرديد به طوري كه در پايان اين سال مقدار آن جمعا به 231042 كيلومتر رسيده و اين رقم نسبت به رقم مشابه سال قبل در حدود 7/3 در صد افزايش نشان مي دهد.جدول(27) و نمودار 25 روند گسترش خطوط فشار ضعيف را نشان مي دهد.

اين ايستگاه ها حد فاصل ميان خط هاي فشار متوسط و فشار ضعيف در شبكه هاي برق رساني هستند و وظيفه تبديل ولتاژ از فشار متوسط به ضعيف را بر عهده دارند.

در شبكه توزيع پست هاي تبديل ولتاژ به دو صورت زميني به صورت (نصب در محوطه مسقف) و هوايي (نصب در هواي آزاد و بر روي پايه هاي برق) متداول مي باشد.ايستگاه هاي (پست هاي) زميني به محدوده داخل شهرها و برخي از مشتركان مصارف سنگين اختصاص دارند و ويژگي آنها ظرفيت نامي بالاتر از پست هاي هوايي و قابليت مانور روي شبكه از طريق تجهيزات نصب شده در كنار آنها مي باشد . نمودار (66)روند توسعه ايستگاه هاي (پست هاي) توزيع را نشان مي دهد. همراه با افزايش روند مصرف و با پيوستن شمار تازه اي از مشتركان شهري ، برون شهري ، صنعتي ، كشاورزي و روستايي به شبكه برق كشور تعداد ايستگاه هاي توزيع نيز افزايش يافت در سال 1382تعداد ايستگاه هاي زميني توزيع به 21191 دستگاه با جمع ظرفيت 15532 مگاولت آمپر رسيد كه بدين ترتيب، متوسط ظرفيت هر ايستگاه به 733 كيلوولت آمپر بالغ گرديده آمارهاي مشا به براي ايستگاه هاي هوايي حاكي از وجود 270133 دستگاه ترانسفورماتور جمعا به ظرفيت 39425 مگاولت آمپر است كه ظرفيت متوسط 146 كيلوولت آمپر را براي هر ترانسفورماتور هوايي به دست مي دهد. ميزان رشد سالانه تعداد و ظرفيت ايستگاه هاي هوايي و زميني به ترتيب 2/6 و 3/4 درصد است.